2022/09/17

ΑΙΩΝΙΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΙΣ ΑΛΗΣΜΟΝΗΤΕΣ ΠΑΤΡΙΔΕΣ (+1922)


Αύγουστος- Σεπτέμβριος 1922: 

Η κορύφωση της τραγωδίας των χριστιανών της Μικράς Ασίας


Εὐαγγέλου Στ. Πονηροῦ σχολικοῦ συμβούλου Θεολόγων

 Πειραιῶς, Δ΄ Ἀθηνῶν, Κυκλάδων


Η Παναγία Μητέρα του Θεού θρηνωδούσα...
Κανένας δέν φαντάζεται ὅτι δέν ἔγινε τό φρικιαστικό ἱστορικό γεγονός, τό ὁποῖο ὀνομάζουμε «Μικρασιατική καταστροφή», δηλαδή ἡ σφαγή μεγάλου μέρους τῶν χριστιανῶν τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καί τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης, Ἑλλήνων, Ἀρμενίων, Ἀσσυρίων, ἡ ἀπαγωγή καί ἐξισλαμισμός ἀρκετῶν γυναικῶν καί κοριτσιῶν, καί κακοποίηση, καταλήστευση καί ἐκδίωξη τῶν περισσοτέρων ἀπό τούς ὑπολειπομένους.

Κι ἄν κάποιος προβάλλη τόν ἀνιστόρητο ἰσχυρισμό ὅτι ἡ σφαγή εἶχε ὡς αἰτία τήν τριετῆ παρουσία τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ στήν Μικρά Ἀσία, ἄς μάθη ὅτι:
α) Οἱ σποραδικές δολοφονίες τῶν ἀμάχων χριστιανῶν ξεκίνησαν τό 1913.

β) Ἡ συστηματική σφαγή ξεκίνησε ἀπό τήν νεοτουρκική ἡγεσία τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας λίγο πρίν τήν ἔναρξη τοῦ Α΄ Παγκοσμίου πολέμου καί διήρκεσε ἕως τήν λήξη του.

γ) Οἱ σποραδικές δολοφονίες δέν ἔπαυσαν καί μετά τήν λήξη τοῦ πολέμου.

δ) Ὁ ἱδρυτής τῆς Τουρκικῆς Δημοκρατίας Μουσταφᾶ Κεμάλ προερχόταν ἀπό τόν κύκλο τῶν Νεοτούρκων καί εἶχε, ἔτσι καί ἀλλοιῶς, πρόγραμμα νά συνεχίση τό δολοφονικό ἔργο τῶν προκατόχων του.

ε) Θύματα τῶν προμελετημένων καί συστηματικῶν σφαγῶν ὑπῆρξαν καί οἱ Ἀρμένιοι καί Ἀσσύριοι χριστιανοί, πρίν καί μετά τήν ἄφιξη τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ στήν Μικρά Ἀσία. Μήπως ὑπῆρξε ποτέ Ἀρμενικός ἤ Ἀσσυριακός ἀπελευθερωτικός στρατός καί ἡ παρουσία του στήν Μικρά Ἀσία ἔγινε αἰτία σφαγῶν;

ς) Ὁ ἑλληνικός στρατός δέν ἔφθασε ποτέ στίς περιοχές τοῦ Πόντου, παρ᾿ ὅλα αὐτά ἐξοντώθηκε ὁ μισός χριστιανικός πληθυσμός τόσο ἐπί Νεοτούρκων, ὅσο καί ἐπί Κεμάλ.

ζ) Ἡ ἐκστρατεία τῆς Ἑλλάδος στήν Μικρά Ἀσία ὄχι μόνο δέν προκάλεσε, ἀλλά καθυστέρησε ἐπί τρία ἔτη τήν προαποφασισμένη σφαγή τοῦ χριστιανικοῦ πληθυσμοῦ.

Ὑπῆρξε ἐν τέλει, ἁμάρτημα τῆς Ἑλλάδος τό γεγονός ὅτι δέν εἶχε ἱκανούς ἡγέτες, οὔτε ἐξασφάλισε ἀληθινούς συμμάχους. Γι’ αὐτό καί δέν κατάφερε νά ἀποτρέψη τό προμελετημένο ἔγκλημα. Ἡ ἐξόντωση ξεκίνησε ἀπό τήν Ἀνατολική Θράκη. Τήν περιγράφει σέ ἐπιστολή του πρός τίς αὐτοκέφαλες Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες, ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης Γερμανός στίς 29/5/1914: «Τά γάρ ἐν τῇ πολυπαθεῖ Θράκῃ ἀπό μηνῶν ἤδη κακούργως καί λῃστρικῶς κατά τοῦ φιλησύχου καί ἀθῴου χριστιανικοῦ πληθυσμοῦ τῇ ἐνοχῇ τῶν ἀρχῶν διαδραματιζόμενα, αἱ φρίκης καί ἀγριότητος καί  αρβαρότητος ἔμπλεοι βιαιοπραγίαι, καταλῃστεύσεις, ἀτιμώσεις καί  διωγμοί, καί ὁ μετά τῆς αὐτῆς καί μείζονος ἔτι βιαιότητος καί λῃστρικῆς διαθέσεως ἀρξάμενος ἤδη καί ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ ἀπαίσιος ἐξοντωτικός κατά τοῦ ὀρθοδόξου χριστιανικοῦ πληθυσμοῦ διωγμός, οὐδεμίαν καταλείπουσιν ἀμφιβολίαν ὅτι οὐχί πλέον μεμονωμένων ἐκρήξεων φανατισμοῦ καί μισαλλοδοξίας κίνδυνοι, οἷοι πολλάκις ἐν τῷ παρελθόντι κατά τάς δυστυχεῖς ταύτας χώρας συνέβαινον τῆς Ἀνατολῆς, ἀλλά σύστημα ἤδη καί σχέδιον μεμελημένον γενικῆς ἐξοντώσεως καί ὀλέθρου συρρίζου ἀπειλεῖ τόν ὀρθόδοξον ἐν Ἀνατολῇ λαόν.

Ἤδη γάρ ἀπό μακροῦ ἤρξατο καί διεξάγεται ἀνήκουστος ἐξοντωτικός διωγμός καί βίαιος ἐκπατρισμός τῶν κατοίκων ὁλοκλήρων κοινοτήτων, χωρίων καί πόλεων ἐν Θράκῃ, οἵτινες, λῃστευόμενοι πρῶτον παντοιοτρόπως ἀμέσως καί ἐμμέσως, καί ποικιλοτρόπως ἐκπτοούμενοι καί βιαζόμενοι, ἐξαναγκάζονται ἵνα γυμνοί καί λιμώττοντες τῆς γενεθλίου χώρας αὐτῶν ἀπέρχωνται, καταλιμπάνοντες τά ἱερά, τούς οἴκους, τούς ἀγρούς, τά ζῷα καί πᾶσαν ἁπαξαπλῶς τήν οἰκιακήν καί λοιπήν περιουσίαν αὐτῶν τοῖς ἔξωθεν, ἐκ παντοίων μερῶν καί τόπων ἐρχομένοις καί τῇ ἀρωγῇ τῶν ἀρχῶν εἰς τά χωρία καί τούς οἴκους τῶν χριστιανῶν ἐγκαθιδρυομένοις μουσουλμάνοις πρόσφυξι. […].

Ἀλλά καί ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ ἤδη μετά τῆς αὐτῆς καί μείζονος ἔτι βιαιότητος καί λῃστρικῆς διαθέσεως μεταδέδοται, οὐδενός κωλύοντος, ὁ ἐξοντωτικός κατά τῶν ὀρθοδόξων διωγμός, φωναί δέ ἀπέλπιδες καί ἐκεῖθεν πρός τήν Ἐκκλησίαν συνεχῶς ἤδη καταφθάνουσι, τόν βίαιον ἐκδιωγμόν ἐκ τῆς γενεθλίου χώρας καί τήν ἔλλειψιν πάσης προστασίας ἐκ μέρους τῶν ἀρχῶν τῆς ζωῆς, τιμῆς καί περιουσίας αὐτῶν ἐκτραγωδοῦσαι καί καταγγέλλουσαι» (1).

Ὁ Πατριάρχης καθιστᾶ σαφές, ὅτι οἱ διακηρύξεις τοῦ νεοτουρκικοῦ καθεστῶτος «περί ἰσότητος, δικαιοσύνης, ἐλευθερίας καί ἀδελφότητος πάντων τῶν πολιτῶν» ἦταν ψευδεῖς καί παραπλανητικές. Τό ἀληθινό του πρόσωπο φάνηκε, ὅταν ξεκίνησε τήν ἐξόντωση τῶν ἀμάχων πρῶτα ἀπό τήν Ἀνατολική Θράκη καί συνέχισε στήν Μικρά Ἀσία. Μετά τήν ἔναρξη τοῦ Α΄ Παγκοσμίου πολέμου (28/7/1914) καί τήν εἴσοδο τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας σέ αὐτόν στό πλευρό τῶν κεντρικῶν δυνάμεων (2/8/1914), οἱ διώξεις εἰς βάρος τῶν χριστιανῶν ἐντάθηκαν. Τίς περιγράφει στίς 15/7/1915 ὁ μητροπολίτης Καλλιουπόλεως Κωνσταντῖνος: «Ἡ ἐξόντωσις τῶν προσφύγων χριστιανῶν εἶναι μεθοδικωτάτη. Ἐάν διά λόγους δῆθεν πολεμικούς ἐκπατρίζωνται οἱ χριστιανοί μόνον, ἠδύναντο νά μείνωσιν εἰς τά μέρη, ἔνθα ἅπαξ μεταφέρονται. Δέν συμβαίνει ὅμως τοῦτο· ἀλλά μόλις διαμείνωσιν ἐπί τινας ἡμέρας εἰς μέρος τι, μετατοπίζονται εἰς ἕτερον, ἵνα ὑφίστανται οὕτω συνεχεῖς διωγμούς καί ταλαιπωρίας, ἵνα ἐξαντλῶνται ἐκ τῶν κοπώσεων καί τῶν μόχθων καί ἵνα ἀποθνῄσκωσιν ἐπί ποδός (2)

Οἱ ἀτέρμονες πορεῖες τῶν ἐκτοπισμένων γυναικοπαίδων καί γερόντων κατέληγαν στόν θάνατο. Στούς ἄνδρες τούς εὑρισκομένους σέ στρατεύσιμη ἡλικία ἐπιβλήθηκε ἡ στράτευση, δηλαδή καταναγκαστικά ἔργα μέχρι θανάτου. Πρίν συντελεσθῆ πλήρως τό ἔγκλημα, σαράντα ἐπιφανεῖς Ἕλληνες ἀπηύθυναν ἔκκληση στούς διανοουμένους τοῦ κόσμου, προσπαθώντας νά ἀποτρέψουν τό τελειωτικό κτύπημα. Μετά βαθυτάτης συγκινήσεως οἱ συγγραφεῖς καί καλλιτέχναι τῆς Ἑλλάδος ἀπευθύνονται πρός τούς διανοουμένους τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου, ὅπως γνωστοποιήσουν εἰς αὐτούς τήν τραγωδίαν χιλιάδων οἰκογενειῶν τοῦ ἑλληνικοῦ Πόντου. Ξηρά, ἐξηκριβωμένα καί ἀναμφισβήτητα τά γεγονότα εἶναι τά ἑξῆς: Οἱ Τοῦρκοι ἐφόνευσαν ὅλους ἀνεξαιρέτως τούς κατοίκους τῆς πόλεως Μερζιφοῦντος, ἀφοῦ τήν ἐλεηλάτησαν καί τήν ἐπυρπόλησαν. Τούς προσπαθήσαντας νά διασωθοῦν ἐτυφέκισαν καί ἐθανάτωσαν καταλαβόντες τάς διόδους. Μετετόπισαν ὅλον τόν ἄρρενα πληθυσμόν τῶν πόλεων Τριπόλεως, Κερασοῦντος, Ὀρδούς, Οἰνόης, Ἀμισοῦ καί Πάφρας καί καθ᾿ ὁδόν κατέσφαξαν τούς πλείστους ἐξ αὐτῶν. Ἔκλεισαν ἐντός τοῦ ναοῦ τοῦ χωρίου Ἔλεζλη ἐν Σουλού – Τερέ 535 Ἕλληνας καί τούς κατέσφαξαν διασωθέντων μόνον τεσσάρων. Πρώτους ἔσφαξαν 7 ἱερεῖς διά πελέκεως πρό τῆς θύρας τοῦ ναοῦ.

Ἀπηγχόνισαν ἐν Ἀμασείᾳ 168 προκρίτους Ἀμισοῦ καί Πάφρας. Ἐβίασαν ὅλας ἀνεξαιρέτως τάς γυναίκας, τάς παρθένους καί τά παιδία τῶν ἄνω πόλεων, τάς ὡραιοτέρας δέ παρθένους καί νέους ἔκλεισαν εἰς τά χαρέμια. Πλεῖστα βρέφη ἐφόνευσαν, σφενδονίζοντες αὐτά κατά τῶν τοίχων. Οἱ ὑπογεγραμμένοι θέτουσι τά ἀνωτέρω ὑπ᾿ ὄψιν τῶν διανοουμένων τῆς Εὐρώπης καί τῆς Ἀμερικῆς θεωροῦντες ὅτι ὄχι μόνον τά γεγονότα ταῦτα, ἀλλά καί ἡ ἀνοχή αὐτῶν, ἀποτελεῖ πένθος τῆς ἀνθρωπότητος.

Ἄννινος Χ., Αὐγέρης Μ., Βλαχογιάννης Ἰ., Βῶκος Γερ., Γρυπάρης Ἰ., Δούζας Α., Δροσίνης Γ., Ζάχος Α., Θεοδωροπούλου Αὔρα, Θεοτόκης Κ., Ἰακωβίδης Γ., Καζαντζάκης Ν., Καζαντζάκη Γαλ., Καμπάνης Ἀρ., Καμπούρογλους Δ., Καρολίδης Π., Κόκκινος Δ., Κορομηλᾶς Γ., Μαλακάσης Μ., Μαλέας Κ., Μένανδρος Σ., Νικολούδης Θ., Νιρβάνας Π., Ξενόπουλος Γρ., Παλαμᾶς Κ., Παπαντωνίου Ζ., Παράσχος Κ., Πασαγιάννης Κ., Πολίτης Φ., Πώπ Γ., Σικελιανός Ἄγγ., Σκίπης Σ., Στρατήγης Γ., Ταγκόπουλος Δ., Τσοκόπουλος Γ., Φυλλύρας Ρ., Χατζιδάκις Γ., Χατζόπουλος Δ., Χόρν Π., Σβορῶνος Ι. Ἀθῆναι 22 Νοεμβρίου 1921» (3).

Καί πᾶμε στόν ἐμπρησμό καί τήν σφαγή στήν Σμύρνη. Στίς 27/8/1922 τίς πρωϊνές ὧρες ἐγκαταλείπουν τήν Σμύρνη τά τελευταῖα ἑλληνικά στρατιωτικά τμήματα. Τμῆμα ἀτάκτων Τούρκων ἱππέων εἰσέρχεται στήν πόλη γύρω στίς 11:00 π.μ. καί κατόπιν ἰσχυρό τμῆμα πεζικοῦ. Ἀμέσως ξεκινοῦν ληστεῖες, κακοποιήσεις, σφαγές τοῦ χριστιανικοῦ ἀμάχου πληθυσμοῦ καί ὁ ἅγιος ἱερομάρτυρας Χρυσόστομος, Μητροπολίτης Σμύρνης, φορεῖ τόν στέφανο τοῦ μαρτυρίου. Στίς 30/8/1922 ξεκινᾶ ἀπό τήν ἀρμενική συνοικία ὁ ἐμπρησμός τοῦ χριστιανικοῦ τμήματος καί συμπληρώνεται στίς 3/9/1922. Ἀπό ποῦ ξεκίνησε καί ποιά μέρη τῆς πόλεως κατέστρεψε ἡ πυρκαϊά, περιγράφει ὁ γενικός πρόξενος τῶν Η.Π.Α. George Horton: «Ἡ πυρκαγιά ἀνάφτηκε στίς παρυφές τῆς Ἀρμενικῆς συνοικίας κατά τήν στιγμή πού φυσοῦσε δυνατός ἄνεμος πρός τήν μεριά τοῦ χριστιανικοῦ τομέα καί σέ ἀντίθετη κατεύθυνση ἀπό τήν τουρκική συνοικία» (4) Ποῖοι ἦταν οἱ ἐμπρηστές, μαρτυρεῖ ἡ Ἀμερικανίδα Minnie Mills:

«Ἔβλεπα καθαρά τούς Τούρκους νά κουβαλοῦν τούς τενεκέδες μέ τό πετρέλαιο μέσα στά σπίτια, ἀπό τά ὁποῖα ξεπετάγονταν φλόγες ἀμέσως κατόπιν. Δέν ὑπῆρχε οὔτε ἕνας Ἀρμένιος καί τά μόνα ἄτομα πού κυκλοφοροῦσαν ἦταν Τοῦρκοι στρατιῶτες τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ μέ κομψές στολές» (5).

Τά γεγονότα περιγράφει καί ἡ Ἀρμένια προσφυγοπούλα Ἀνζέλ Κουρτιάν: «Εἶναι νύχτα. Καί μεῖς μές στό μακελειό κρατιόμαστε σφιχτά καί οἱ τρεῖς φροντίζοντας νά εἴμαστε στήν μέση τοῦ πλήθους. Οὔτε βλέπουμε τί πατᾶμε, συνέχεια ἀνεβοκατεβαίνουμε. Εἶναι κι ἕνας ἄλλος κίνδυνος: ἄν πέσης, δέν σηκώνεσαι, σέ πατάει ὁ κόσμος. Τέτοιες στιγμές ἄν τύχαινε νά πέση καμμία ἀπό τίς τρεῖς μας, δέναμε τά χέρια πιό σφιχτά φωνάζοντας «μή, μήν τήν πατήσετε», καί κάποιο χέρι βρισκότανε νά βοηθήση. Πόσοι καί πόσοι ἔπεσαν, ἁπλῶς σκοντάφτοντας, γιά νά μήν σηκωθοῦν ποτέ πιά. Πέθαναν ποδοπατημένοι. Ὁ κόσμος αὐτή τήν ὥρα δέν ἔβλεπε τίποτα. Ἦταν σάν τά θηρία πού τρέχουν νά σωθοῦν, ὅταν ἁρπάξουν φωτιά τά δάση. Ἀπό τήν μιά τά κτήρια καίγονται, ἀπό τήν ἄλλη ἡ θά λασσα γεμάτη πτώματα, πίσω οἱ Τοῦρκοι μέ τά σπαθιά. Εἶμαι μάρτυρας αὐτῶν τῶν θλιβερῶν καί ἐφιαλτικῶν καταστάσεων. Ἔτρεχα κι ἐγώ μαζί μέ ὅλους, μή ξέροντας ποῦ» (6).

Ἄραγε ὑπάρχει κάποιος, ὁ ὁποῖος ἰσχυρίζεται ὅτι στήν φλεγομένη Σμύρνη τόν Αὔγουστο τοῦ 1922 συνέβη ἁπλῶς ἕνας κάποιος συνωστισμός, ὅμοιος μ’ ἐκεῖνον στά ἐμπορικά κέντρα κατά τίς γιορτινές περιόδους; Καί συνεχίζει ἡ ἴδια: «Νάτους, ἔρχονται κοντά οἱ Τοῦρκοι, φορᾶνε καί κομπολόγια στόν λαιμό τους, σάν κολιέ. Πιάνουνε τήν μικρή, τήν ἁρπάζουν ἀπό τίς πλεξίδες καί τήν σπρώχνουν κάτω ἀπό τίς κουρελοῦδες. Ἀπό μέσα ἀκούγονται σπαραχτικές φωνές. Δύο ἀπό τούς Τούρκους ἔμειναν ἔξω. Ἡ γριούλα τραβάει τά μαλλιά της, κλείνει τ᾿ αὐτιά της, νά μήν ἀκούη. Κάνει νά σηκωθῆ, μά τῆς δίνουν μιά κλωτσιά καί πέφτει, σωρό κουβάρι. Κάθεται κάτω σάν πεθαμένη, κατακίτρινη. Ἕνας–ἕνας βγαίνουν καί κουμπώνονται χαχανίζοντας. Μά τί φρίκη! Αὐτά πού φορᾶνε δέν εἶναι κομπολόγια. Εἶναι θηλές ἀπό γυναικεῖα στήθη! […].


Οἱ φωνές ἀπό μέσα ἐξακολουθοῦν πιό σπαραχτικές. Ἡ γριούλα τώρα χτυπᾶ τό κεφάλι της στίς πέτρες. Βγαίνει κι ὁ τελευταῖος κουμπώνοντας τό παντελόνι του κάτω ἀπό τήν κοιλιά του, καί στά ματωμένα χέρια του κρατᾶ δύο μπαλίτσες. Μόλις φεύγουν οἱ Τοῦρκοι, ἀνοίγουν οἱ κουρελοῦδες καί βγαίνει τό κακόμοιρο τό παιδί καταματωμένο. Αἱμορραγεῖ σάν βρύση κάτω ἀπό τά σκισμένα ροῦχα. Καί τά στηθάκια του πού εἶναι ἀρκετά ἀνεπτυγμένα, ἔχουν δύο πληγές σάν κόκκινες φωλιές. Ἡ κοπελλίτσα κοιτάζει ἕνα γύρω χαμένη, καί πέφτει μπρούμυτα μέ μάτια ὀρθάνοιχτα» (7).

Ὅμως οἱ χριστιανές γυναῖκες θεωρήθηκαν ἀπό τούς ἐγκληματίες ἀκόμη καί ἐμπορικῶς ἐκμεταλλεύσιμες!!! Τά αἴσχη περιγράφει ἡ ἴδια προσφυγοπούλα: «Μάζευαν τίς ὡραιότερες κοπέλλες καί τίς πουλοῦσαν στά σκλαβοπάζαρα γιά τά χαρέμια. Ἄχ, αὐτά τά κορίτσια, τί ἐξευτελισμός! Τίς ἀνέβαζαν ὁλόγυμνες σ᾿ ἕνα ψηλό μέρος καί κάνανε πλειστηριασμό. Ὅποιος ἔδινε τά πιό πολλά, τίς ἔπαιρνε. Οἱ καϋμένες δέν ἤξεραν τί νά κάνουν καί πῶς νά σταθοῦν. Ἄλλες κατακόκκινες ἀπό ντροπή, ἄλλες κατακίτρινες […]. Κατηγορῶ τά Μεγάλα Ἔθνη πού ἄφησαν νά γίνουν τόσα ἐγκλήματα.

Μᾶλλον τά προκάλεσαν καί κατόπιν παρίσταναν τούς καλούς κάνοντας ἀγαθοεργίες» Τά ἴδια γεγονότα, περιγράφει ἡ Ἑλληνίδα Ἰφιγένεια Χρυσοχόου: «Σάν εἶδε μιά γυναῖκα νά σκοτώνουν μπροστά της τήν γκαστρωμένη κόρη της, ἅρπαξε τό χέρι τοῦ Τούρκου. Θεριό ἔγινε ἐκεῖνος. Δίνει μιά στήν γυναῖκα καί τήν ξαπλώνει κάτω. Αὐτό λές κι ἦταν τό σύνθημα. Ἀμέσως ἀρχίζει ἡ σφαγή.

Ἡ Ἰφιάνασσα κι οἱ δικοί της βρίσκονται πιό ἄκρη, κοντά στόν δρόμο. Μές στό μακελειό, τά κλάμματα, τά ξεφωνητά, ξέφυγαν ἀπ᾿ τούς Τούρκους. Τρέχοντας σάν παλαβοί φτάσανε στό Κιαί. Ἐκεῖ ἔσμιξαν μέ τόν κόσμο. Ὅλοι σπρώχνουν καί σπρώχνονται γιά τήν ἀποβάθρα, ὅπου εἶναι ἀραγμένα τά πλοῖα. Ἀπ᾿ τήν ἐξάντληση καί τόν συνωστισμό, κάθε τόσο κι ἀφήνουν ὅλοι ἀπό κανένα μπόγο. Ὅλα τά πολύτιμα καί τ᾿ ἀκριβά τῆς Μικρασίας ἦταν σκορπισμένα στήν παραλία τῆς Σμύρνης. Κανείς γιά τίποτα δέν νοιάζεται. Μονάχα πῶς νά φτάσουν στά καράβια. […]. Στά πλάγια ἡ θάλασσα λερωμένη, καί τά πτώματα τουμπανιασμένα χτυπολογιοῦνται ἀναμεταξύ τους. Ἀλλοίμονο ἄν παραπατήση κανείς. Δέν θά σηκωθῆ. Ἀλλοίμονο ἄν πέση κανείς στήν θάλασσα. Ἐκεῖ θά μείνη» (9).

Διαφωτιστική καί ἡ μαρτυρία τῆς Φιλιῶς Χαϊδεμένου ἀπό τά Βουρλά. Μέ τήν οἰκογένειά της βρέθηκε στίς Κλαζομενές καί ἐπιβιβάσθηκαν σέ πλοῖο: «Τά πτώματα στήν θάλασσα ἔφθαναν μέχρι τό ὕψος τοῦ μόλου. Πατούσαμε πάνω σέ ἀνθρώπινες σάρκες καί κόκκαλα πού εἶχε παρασύρει τό ρεῦμα τοῦ νεροῦ. Δύο μέρες καί δύο νύκτες μείναμε ὄρθιοι στήν παραλία περιμένοντας νά μποῦμε σέ κάποιο πλοῖο. Χιλιάδες κόσμος, ἀπελπισμένος καί ἐξαθλιωμένος, μέ μάτια ἄδεια ἀπ᾿ τά ὅσα εἴχαμε δῆ καί τήν ψυχή ματωμένη ἀπ᾿ τόν πόνο τῆς ἀπωλείας τῶν ἀγαπημένων μας. Κάρα ἄδειαζαν πεθαμένους δίπλα μας, ὅπου ἔβρισκαν. Τό βράδυ ὅταν οἱ Τοῦρκοι ἄρχιζαν νά βιάζουν καί νά κακοποιοῦν ὅποια γυναῖκα ἔβρισκαν, οἱ Ἀμερικανοί ἄναψαν τούς προβολεῖς τῶν πλοίων καί τούς ἔρριξαν πάνω μας γιά νά σταματήσουν κάπως τό κακό. Φωνές ἀκούγονταν: ″Τά γυναικόπαιδα νά μπαρκάρουν πρῶτα!″ – θαρρεῖς καί ὑπῆρχε καί κανένας ἄνδρας ἀνάμεσά μας…»(10).

Ὁ γενικός πρόξενος τῶν Η.Π.Α. στήν Σμύρνη George Horton, ἀπαντᾶ στόν ἰσχυρισμό ὅτι οἱ Τοῦρκοι ἀνταπέδωσαν τά ἴσα σέ ἑλληνικά ἐγκλήματα: «Μία ἀπό τίς πιό ἔξυπνες διαδόσεις πού ἔθεσαν ποτέ σέ κυκλοφορία οἱ Τοῦρκοι προπαγανδιστές εἶναι ἐκείνη, σύμφωνα μέ τήν ὁποία οἱ χριστιανοί πού σφάχτηκαν ἦταν τόσο κακοί, ὅσο καί οἱ ἐκτελεστές τους, ὅτι δηλαδή τό λάθος ἦταν πενήντα–πενήντα, μισό–μισό. Ἡ θεωρία αὐτή εἶναι ἰδιαίτερα ἑλκυστική στήν ἀγγλοσαξονική αἴσθηση περί δικαίου, ἀπαλλάσσει τούς πρωταγωνιστές ἀπό κάθε περαιτέρω ἐνόχληση ἤ εὐθύνη καί καθησυχάζει τίς συνειδήσεις. Πρέπει ὅμως νά εἶναι κανείς πολύ ἐπιπόλαιος γιά νά δεχθῆ μία τέτοια θεωρία, τήν στιγμή μάλιστα πού δέν χρειάζεται παρά λίγη σκέψη γιά νά ἀποδείξη πόσο λανθασμένη εἶναι. Πρῶτα–πρῶτα ἀκόμα κι ἄν ἤθελαν οἱ χριστιανοί πού βρισκόντουσαν κάτω ἀπό τήν τουρκική κυριαρχία, δέν εἶχαν ποτέ τήν εὐκαιρία νά κάνουν σφαγές. Ἄν στήν μακρά ἱστορία τῶν σφαγῶν πού πότισαν τήν αὐτοκρατορία μέ αἷμα, σκοτώθηκαν καί μερικοί Τοῦρκοι, τότε ὁ μαθηματικός ὑπολογισμός ὄχι μόνο δέν εἶναι πενήντα πρός πενήντα, ἀλλά οὔτε κἄν ἕνας πρός δέκα χιλιάδες. Ἐπίσης παρ᾿ ὅλα τά ἐλαττώματα τῶν χριστιανῶν σέ ὅλον τόν κόσμο, σέ γενικές γραμμές ἡ διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ ἔχει ἐπιφέρει βελτιώσεις. Σέ ὅλες τίς πρώην ὀθωμανικές ἐπαρχίες πού πέτυχαν νά ἀποτινάξουν τόν τουρκικό ζυγό –Οὐγγαρία, Βουλγαρία, Σερβία, Ἑλλάδα– ὑπάρχουν ἐλάχιστα, ἴσως καθόλου περιστατικά σφαγῶν Τούρκων ἀπό χριστιανούς.

Σέ ὅλο τό διάστημα πού συνέβαιναν οἱ τρομακτικές σφαγές, ἐνῶ ἡ Σμύρνη καιγόταν καί πρόσφυγες τραυματισμένοι καί κατεστραμμένοι ξεχύνονταν σέ κάθε λιμάνι τῆς Ἑλλάδος, ἡ συμπεριφορά τῶν Ἑλλήνων ἀπέναντι στίς χιλιάδες τῶν Τούρκων πού κατοικοῦν στήν χώρα, ἔγραψε ἕνα ἀπό τά ὡραιότερα καί πιό θαυμαστά κεφάλαια τῆς ἱστορίας της. Δέν ὑπῆρξαν ἀντεκδικήσεις. Οἱ Τοῦρκοι πού κατοικοῦν στήν Ἑλλάδα δέν πειράχτηκαν καθόλου καί καμμία θύελλα μίσους ἤ ἀντεκδικήσεως δέν ξέσπασε στά κεφάλια τους. Αὐτή ἦταν μία μεγάλη, ὄμορφη νίκη πού, μέ τόν τρόπο της, φτάνει στό ἐπίπεδο τοῦ Μαραθῶνα καί τῆς Σαλαμίνας. Ἀναρωτιέται κανείς, ἄν ἄλλος χριστιανικός λαός θά μποροῦσε νά φερθῆ καλύτερα. Πραγματικά ἡ ὅλη συμπεριφορά τῆς Ἑλλάδος τόσο κατά τήν διάρκεια τῶν διωγμῶν τῶν χριστιανῶν στήν Τουρκία, ὅσο καί ἀργότερα, ἦταν ἀξιοθαύμαστη. Τό γεγονός αὐτό μαρτυρεῖ καί ἡ μεταχείριση τῶν Τούρκων αἰχμαλώτων πολέμου, ἀλλά καί οἱ ἑλληνικές προσπάθειες γιά τήν περίθαλψη τῶν χιλιάδων προσφύγων, Ἑλλήνων καί μή, πού κατέφυγαν στό ἔδαφός της. Ξέρω τί λέω, γιατί βρισκόμουν στήν Ἑλλάδα καί τά εἶδα μέ τά μάτια μου. Δέν νομίζω ὅτι κανείς θά τολμοῦσε νά ἀμφισβητήση τά γεγονότα αὐτά. Ἄν οἱ Ἕλληνες μετά τίς σφαγές τοῦ Πόντου καί τῆς Σμύρνης, εἶχαν σφάξει ὅλους τούς Τούρκους πού ζοῦσαν στήν Ἑλλάδα, τότε ἴσως ὁ ὑπολογισμός νά ἔφτανε τούς πενήντα πρός πενήντα» (11).

Ὁ πρεσβευτής τῶν Η.Π.Α. Henry Morgenthau, ἀφοῦ πρῶτα ἔχει ἐξιστορήσει τά ἐγκλήματα, καταλήγει: «Ἔχω παραλείψει τίς πιό φρικτές λεπτομέρειες, γιατί μία πλήρης ἐξιστόρηση τῶν σαδιστικῶν ὀργίων, θύματα τῶν ὁποίων ὑπῆρξαν οἱ Ἀρμένιοι, ἄντρες καί γυναῖκες, δέν θά ἦταν δυνατό νά δημοσιευθῆ στήν Ἀμερική. Ἐγκλήματα πού μόνο τό πιό διεστραμμένο ἔνστικτο μπορεῖ νά φανταστῆ, μέθοδοι βασανισμοῦ πού μόνο ἡ πιό μοχθηρή φαντασία μπορεῖ νά συλλάβη, ἔπλητταν καθημερινά αὐτόν τό ἄτυχο λαό. […]. Στήν πραγματικότητα οἱ Ἕλληνες ὑπῆρξαν τά πρῶτα θύματα τοῦ σχεδίου τουρκοποιήσεως» (12). Ἑπομένως παρέλειψε ἀπό τό βιβλίο του τά φρικιαστικώτερα γεγονότα! Κι ὅμως κάποιοι λέγουν: «αὐτά πάντα γίνονται στούς πολέμους». Ἀλλά στίς 6 καί 7 Σεπτεμβρίου 1955 δέν ὑπῆρχε ἐμπόλεμη κατάσταση. Παρ᾿ ὅλα αὐτά σέ προμελετημένα ἐπεισόδια ὀκτώ ὡρῶν, συνέβησαν τά ἑξῆς: α) Δολοφονήθηκαν 37 Ἕλληνες (Σπῦρος Βρυώνης, Ὁ μηχανισμός τῆς καταστροφῆς, Τό τουρκικό πογκρόμ τῆς 6ης – 7ης Σεπτεμβρίου 1955 καί ὁ ἀφανισμός τῆς ἑλληνικῆς κοινότητος τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἐκδ. Βιβλιοπωλεῖον τῆς Ἑστίας, Ἀθήνα 2007, σ. 677 – 678). β) Βιάσθηκαν τοὐλάχιστον 200 Ἑλληνίδες. γ) Ἑκατοντάδες Ἕλληνες ξυλοκοπήθηκαν ἀπό μανιασμένους ὄχλους. δ) Καταστράφηκαν ὁλοσχερῶς ἤ ὑπέστησαν ἐκτεταμένες ζημίες 94 Ἐκκλησίες καί παρεκκλήσια (13). ε) Καταληστεύθηκαν καί καταστράφηκαν 4.500 καταστήματα. στ) Καταληστεύθηκαν καί καταστράφηκαν 2.500 κατοικίες (14).

Μερικοί ἀντιτείνουν ψευδοπαιδαγωγικά ἐπιχειρήματα, στηρίζοντας τήν μή διδασκαλία τῶν ἱστορικῶν αὐτῶν γεγονότων. Λέγουν: «δέν εἶναι παιδαγωγικῶς σωστό νά διδάσκωνται φρικιαστικές λεπτομέρειες σέ παιδιά!». Θά συμφωνήσουμε ὡς πρός τό ὅτι δέν πρέπει νά διδάσκωνται φρικιαστικές λεπτομέρειες σέ παιδιά μικρῆς ἡλικίας. Ὅμως εἶναι δυνατόν νά διδάσκεται, ὅτι βασανίσθηκε καί ἐξοντώθηκε μεγάλο μέρος τοῦ ἀμάχου χριστιανικοῦ Μικρασιατικοῦ καί Ἀνατολικοθρακιώτικου πληθυσμοῦ. Αὐτό θά ὁδηγήση τά παιδιά στήν ἀναζήτηση τῶν λεπτομερειῶν ἀπό τίς πηγές, ἀφοῦ ἐνηλικιωθοῦν. Κάποιοι κατηγοροῦν γιά μῖσος, ὅποιον διδάσκει αὐτά τά τραγικά συμβάντα τῆς ἱστορίας μας! Ὅμως δέν κατανοοῦν ὅτι: α) Δύναται κάποιος νά διδάσκη τήν ἱστορία του χωρίς νά μισῆ. β) Ὅποιο ἔθνος λησμονεῖ τήν ἴδια του τήν ἱστορία, καταδικάζει ἑαυτό σέ ἀφανισμό. Γι᾿ αὐτό ἄς μάθουν οἱ νεώτεροι καί ἄς ξαναθυμηθοῦν οἱ παλαιώτεροι, ἀλλοιῶς θά ἀναγκασθοῦμε νά θρηνήσουμε πολλλές ἀκόμη καταστροφές.

Σημειώσεις- Παραπομπές: 1. Μαύρη Βίβλος διωγμῶν καί μαρτυρίων τοῦ ἐν Τουρκίᾳ Ἑλληνισμοῦ (1914 – 1918), Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον, Ἐκ τοῦ Πατριαρχικοῦ Τυπογραφείου, Ἐν Κωνσταντινουπόλει 1919, σ. 357 – 8./ 2. Ἔνθ᾿ ἀνωτέρω, σ. 91 – 2./ 3. Κωνσταντῖνος Ἐμμ. Φωτιάδης, Ἡ γενοκτονία τῶν Ἑλλήνων τοῦ Πόντου, μέρος Β΄, ἔκδ. Realnews, Ἀθήνα 2013, σ. 206 – 7./ 4. George Horton, Ἡ μάστιγα τῆς Ἀσίας, μετάφραση καί σχόλια Β. Γ. Σολομωνίδου, ἐκδ. Βιβλιοπωλεῖον τῆς «Ἑστίας», 5η ἔκδοση, Ἀθήνα 2002, σ. 111./ 5. Ἔνθ᾿ ἀνωτέρω, σ. 133./ 6. Τά τετράδια τῆς Ἀνζέλ Κουρτιάν, Μνῆμες ἀπό τή Μικρασία, 1915 – 1924), Ἐπιμέλεια – Πρόλογος Κατερίνα Πλασσαρᾶ, ἐκδ. Πλέθρον, Ἀθήνα 1980, σ. 180 – 182./ 7. Ἔνθ᾿ ἀνωτέρω, σ. 196 – 7./ 8. Ἔνθ᾿ ἀνωτέρω, σ. 96./ 9. Ἰφιγένεια Χρυσοχόου, Πυρπολημένη γῆ, ἐκδ. Γκόνη, Ἀθῆναι 1973, σ. 261 – 2./ 10. Φιλιώ Χαϊδεμένου, Τρεῖς αἰῶνες, μιά ζωή, Γιαγιά Φιλιώ ἡ Μικρασιάτισσα, ἐκδ. Ἐκδοτικός Ὀργανισμός Λιβάνη, Ἀθήνα 2005, σ. 136 – 138./ 11. George Horton, Ἡ μάστιγα τῆς Ἀσίας, μετάφραση καί σχόλια Β. Γ. Σολομωνίδου, ἐκδ. Βιβλιοπωλεῖον τῆς «Ἑστίας», 5η ἔκδοση, Ἀθήνα 2002, σ. 233 – 4./ 12. Henry Morgenthau, Τά μυστικά τοῦ Βοσπόρου, Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος – Ἐκστρατεία Καλλίπολης – Διωγμοί Ἑλλήνων – Γενοκτονία Ἀρμενίων, μετάφρ. Ἰ. Κασεσιάν, ἐκδ. Τροχαλία, Ἀθήνα ἄ.ἔ. σ. 236 – 238./ 13. Ἔνθ᾿ ἀνωτέρω, σ. 599 – 602. /14. Συμεών Σολταρίδης, Ἡ συρρίκνωση τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τόμος α΄, γ΄, ἔκδοση, ἐκδ. Μπαρμπουνάκης, Θεσσαλονίκη 1987, σελ. 89, 160.΄/ 

2022/09/14

ΕΟΡΤΕΣ ΚΑΙ ΠΑΝΗΓΥΡΕΙΣ

Κατά τον μήνα Αύγουστο, τον μήνα της Κυρίας Θεοτόκου και της Μεταμορφώσεως του Κυρίου, εόρτασαν πολλοί ενοριακοί και μοναστηριακοί ιεροί Ναοί, από τους οποίους αναφέρουμε τις παρακάτω πανηγύρεις:



Κατά τη Δεσποτική εορτή της Μεταμορφώσεως του Κυρίου πανηγύρισε η Ανδρώα Ιερά Μονή του Σωτήρος στην Μεσσιανή Κοζάνης. Ιερούργησε ο Σεβ/τος Μητροπολίτης Φθιώτιδος κ. Ιγνάτιος (Τοποτηρητής Κοζάνης) και παρέστησαν πολλοί πιστοί από τη Δυτική Μακεδονία. Είχε προηγηθεί η τέλεση του ιερού Μνημοσύνου, σε προηγούμενη μέρα, του μακαριστού Κτίτωρος, Ιερομομονάχου Θεοφυλάκτου Χαντωνά.





Στο Πήδημα Μεσσηνίας εόρτασε ο ιερός Ναός της Θείας Μεταμορφώσεως τον οποίον έκτισε ο μακαριστός Ιερέας π. Δημήτριος Σακκάς. Ιερούργησε ο Παν/τος Ιερομόναχος Αθανάσιος Κιτσαντάς.



Την ίδια ημέρα πανηγύρισε το ιερό Παρεκκλήσιο της Μεταμορφώσεως στην Ιερά Μονή Αγίας Σοφίας Καλύμνου όπου ιερούργησε ο Παν/τος Ιερομόναχος π. Ευθύμιος Κωτούλας.



Την μεγάλη Θεομητορική εορτή της Κοιμήσεως της Κυρίας Θεοτόκου τίμησε ο ορθόδοξος λαός σε όλη την Ελλάδα, την Κύπρο και το εξωτερικό. Με συγκίνηση οι Ορθόδοξοι πιστοί της θεοτοκοσκέπαστου νησού της Τήνου πανηγύρισαν στον περικαλλή φερώνυμο Ιερό Ναό της Χώρας Τήνου. Ιερούργησε ο Παν/τος Ιερομόναχος π. Ευθύμιος Κωτούλας.


Στον Τύρναβο Λάρισας ιερούργησε ο Σεβ/τος Μητροπολίτης Φθιώτιδος και έξαρχος Θεσσαλίας κ. Ιγνάτιος.




Στην φερώνυμη Ιερά Μονής της Καλαμάτας, ιερούργησε ο Παν/τος Ιερομόναχος π. Αθανάσιος μετά του Ιεροδιακόνου π. Χριστοφόρου.



Στον  εορτάζοντα Ιερό Ναό της Ελευσίνας ο οικείος Επίσκοπος, Σεβ/τος Αττικής και Μεγαρίδος κ. Κοσμάς.



Δεν υστέρησε σε κατάνυξη  ο πανηγυρικός εορτασμός της Μεταστάσεως της Παναγίας Μητέρας του Θεού στην γυναικεία Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου στο Μελισσοχώρι Θήβας. Τελέστηκε, κατά το Ιεροσολυμίτικο τυπικό, ο επιτάφιος της Θεοτόκου με τα εγκώμια και την περιφορά στους χώρους της Μονής. Συνιερούργησαν οι Παν/τοι Ιερομόναχοι π. Αυγουστίνος Βρακάτος κα π. Βησσαρίων Βάλλιος. Η υπό την Γερόντισσα Ευφροσύνη αδελφότητα φιλοξένησε τους προσκυνητές.




Στις 16 Αυγούστου τιμήθηκε δεόντως η μνήμη των νεοφανών Αγίων Έξι Μαρτύρων των Μεγάρων στην ενορίας του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στα Μέγαρα Αττικής. Χοροστάτησε ο οικείος Επίσκοπος,  Σεβ/τος Μητροπολίτης Αττικής και Μεγαρίδος κ. Κοσμάς βοηθούμενος υπό του Παν/του Ιερομονάχου π. Δαμασκηνού της Εκκλησίας Γ.Ο.Χ. Κύπρου.


Την 22α Αυγούστου που τιμάται η χάρις της Κυρίας Θεοτόκου της επονομαζομένης "Προυσιωτίσσης" πανηγύρισε το Ιερό Ησυχαστήριο στην Αρέθουσα Θεσσαλονίκης. Πολλοί ευλαβείς προσκυνητές από τη Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη Μακεδονία προσέτρεξαν να τιμήσουν την Παναγία Μητέρα μας.




Στις 27 Αυγούστου εόρτασε ο ενοριακός Ιερός Ναός του νεοφανούς Αγίου Φανουρίου στην Μεσοποταμία Καστοριάς. Συγχοροστάτησαν οι Σεβ/τοι Μητροπολίτες Φθιώτιδος κ. Ιγνάτιος και Μεσσηνίας κ. Ιάκωβος μετά του Παν/του Ιερομονάχου π. Αθανασίου Κιτσαντά.

Την Κυριακή 29 Αυγούστου τιμήθηκε η εορτή της Αποτομής της Κεφαλής του Τιμίου Προδρόμου. Με λαμπρότητα πανηγύρισε ο Καθεδρικός Ιερός Ναός του Προδρόμου της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών στην περιοχή του Ρουφ. Χοροστάτησε ο Σεβ/τος Μητροπολίτης Αττικής κ. Κοσμάς, ο οποίος κήρυξε το θείο λόγο, βοηθούμενος υπό του Παν/του Ιερομονάχου π. Ευθυμίου και του Ιεροδιακόνου π. Αθανασίου.




Την ίδια ημέρα εόρτασε και το ιστορικό Ιερό Ησυχαστήριου του Τιμίου Προδρόμου στο Πεταλίδι Μεσσηνίας. Χοροστάτησε ο οικείος Επίσκοπος, Σεβ/τος Μητροπολίτης Μεσσηνίας κ. Ιάκωβος βοηθούμενος υπό των Πατέρων π. Αθανασίου και π. Χριστοφόρου.




2022/09/07

ΟΝΟΜΑΣΤΗΡΙΑ ΠΡΩΘΙΕΡΑΡΧΟΥ


Η διεύθυνση της ιστοσελίδας εύχεται στον εορτάζοντα Μακαριώτατο Μητροπολίτη Κισινάου και πάσης Μολδαβίας κ. Αδριανό (Πρόεδρο της Ιεράς Συνόδου της  Γνησίας Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ρωσίας) έτη πολλά, καρποφόρα και ευλογημένα για την Εκκλησία και τους Ορθοδόξους αδελφούς μας στην Ανατολική Ευρώπη!

Адрес веб-сайта желает многолетнему празднованию епископа Кишинева и всего Моливия Адриана (Президента Российской Иерархии), плодотворного и благословенного для нашей Церкви и наших православных братьев в Восточной Европе!

Adresă a paginii solicită sărbătorirea celebrării Mitropolitului Chișinău și a tuturor Mavaliei, Adrian (Președintele Rusiei), mulți ani, plini de bucurie și buni pentru Biserica și frații nostri ortodocși din Europa de Est! 

The team of the website wishes to the celebrating Metropolitan of Chisinau and all Moldova H.B. Adrian (President of the Holy Synod of the Russian True Orthodox Church) for many years, fruitful and blessed for our Church and our Orthodox brothers in Eastern Europe!

2022/09/06

ΟΝΟΜΑΣΤΗΡΙΑ ΑΡΧΙΕΡΕΩΣ

Την Τρίτη 24η Αυγούστου που η Εκκλησία μας τιμά την μνήμη του Αγίου Ιερομάρτυρος και Ισαποστόλου Κοσμά του Αιτωλού, εόρτασε τα ονομαστήρια του ο Σεβ/τος Μητροπολίτης Αττικής και Μεγαρίδος κ. Κοσμάς. Ο εορτάζων Αρχιερεύς χοροστάτησε στον Μητροπολιτικό Ι. Ναό Ευαγγελιστού Ματθαίου Μάνδρας Αττικής βοηθούμενος υπό των Παν/των Ιερομονάχων π. Θεοδοσίου, π. Δαμασκηνού (της Εκκλησίας Γ.Ο.Χ. Κύπρου), π. Ευθυμίου και του Ιεροδιακόνου π. Αθανασίου. Προσήλθαν αρκετοί πιστοί από την Μητροπολιτική περιφέρεια, παρά το εργάσιμο της μέρας. Ευχόμαστε στο εορτάζοντα Μητροπολίτη άνωθεν φώτιση και στήριξη ώστε με πνεύμα αγάπης και σύνεσης να εργάζεται το καλό και την πρόοδο της Εκκλησίας.


Από την ευλόγηση των Άρτων.



2022/08/27

THE DORMITION OF THE MOTHER OF GOD

 A HOMILY ON THE DORMITION OF OUR SUPREMELY PURE LADY THEOTOKOS AND EVER-VIRGIN MARY

Saint Gregory Palamas, Archbishop of Thessalonica



Both love and duty today fashion my homily for your charity. It is not only that I wish, because of my love for you, and because I am obliged by the sacred canons, to bring to your God-loving ears a saving word and thus to nourish your souls, but if there be any among those things that bind by obligation and love and can be narrated with praise for the Church, it is the great deed of the Ever-Virgin Mother of God. The desire is double, not single, since it induces me, entreats and persuades me, whereas the inexorable duty constrains me, though speech cannot attain to what surpasses it, just as the eye is unable to look fixedly upon the sun. One cannot utter things which surpass speech, yet it is within our power by the love for mankind of those hymned, to compose a song of praise and all at once both to leave untouched intangible things, to satisfy the debt with words and to offer up the first fruits of our love for the Mother of God in hymns composed according to our abilities.

If, then, "death of the righteous man is honorable" (cf. Ps. 115:6) and the "memory of the just man is celebrated with songs of praise" (Prov. 10:7), how much more ought we to honor with great praises the memory of the holiest of the saints, she by whom all holiness is afforded to the saints, I mean the Ever-Virgin. Mother of God! Even so we celebrate today her holy dormition or translation to another life, whereby, while being "a little lower than angels" (Ps. 8:6), by her proximity to the God of all, and in the wondrous deeds which from the beginning of time were written down and accomplished with respect to her, she has ascended incomparably higher than the angels and the archangels and all the super-celestial hosts that are found beyond them. For her sake the God-possessed prophets pronounce prophecies, miracles are wrought to foreshow that future Marvel of the whole world, the Ever-Virgin Mother of God. The flow of generations and circumstances journeys to the destination of that new mystery wrought in her; the statutes of the Spirit provide beforehand types of the future truth. The end, or rather the beginning and root, of those divine wonders and deeds is the annunciation to the supremely virtuous Joachim and Anna of what was to be accomplished: namely, that they who were barren from youth would beget in deep old age her that would bring forth without seed Him that was timelessly begotten of God the Father before the ages. A vow was given by those who marvelously begot her to return her that was given to the Giver; so accordingly the Mother of God strangely changed her dwelling from the house of her father to the house of God while still an infant . She passed not a few years in the Holy of Holies itself, wherein under the care of an angel she enjoyed ineffable nourishment such as even Adam did not succeed in tasting; for indeed if he had, like this immaculate one, he would not have fallen away from life, even though it was because of Adam and so that she might prove to be his daughter, that she yielded a little to nature, as did her Son, Who has now ascended from earth into heaven.

But after that unutterable nourishment, a most mystical economy of courtship came to pass as regards the Virgin, a strange greeting surpassing speech which the Archangel, descended from above, addressed to her, and disclosures and salutations from God which overturn the condemnation of Eve and Adam and remedy the curse laid on them, transforming it into a blessing. The King of all "hath desired a mystic beauty" of the Ever-Virgin, as David foretold (Ps. 44:11) and, "He bowed the heavens and came down" (Ps. 17:9) and overshadowed her, or rather, the enhypostatic Power of the Most High dwelt in her. Not through darkness and fire, as with Moses the God-seer, nor through tempest and cloud, as with Elias the prophet, did He manifest His presence, but without mediation, without a veil, the Power of the Most High overshadowed the sublimely chaste and virginal womb, separated by nothing, neither air nor aether nor anything sensible, nor anything supra-sensible: this was not an overshadowing but a complete union. Since what overshadows is always wont to produce its own form and figure in whatever is overshadowed, there came to pass in the womb not a union only, but further, a formation, and that thing formed from the Power of the Most High and the all-holy virginal womb was the incarnate Word of God. Thus the Word of God took up His dwelling in the Theotokos in an inexpressible manner and proceeded from her, bearing flesh . He appeared upon the earth and lived among men, deifying our nature and granting us, after the words of the divine Apostle, "things which angels desire to look into" (1 Pet. 1:12). This is the encomium which transcends nature and the surpassingly glorious glory of the Ever-Virgin, glory for which all mind and word suffice not, though they be angelic. But who can relate those things which came to pass after His ineffable birth? For, as she co-operated and suffered with that exalting condescension (kenosis) of the Word of God, she was also rightly glorified and exalted together with Him, ever adding thereto the supernatural increase of mighty deeds. And after the ascent into the heavens of Him that was incarnate of her, she rivaled, as it were, those great works, surpassing mind and speech, which through Him were her own, with a most valiant and diverse asceticism, and with her prayers and care for the entire world, her precepts and encouragements which she gave to God's heralds sent throughout the whole world; thus she was herself both a support and a comfort while she was both heard and seen, and while she labored with the rest in every way for the preaching of the Gospel. In such wise she led a most strenuous manner of life proclaimed in mind and speech.

Therefore, the death of the Theotokos was also life-bearing, translating her into a celestial and immortal life and its commemoration is a joyful event and festivity for the entire world. It not merely renews the memory of the wondrous deeds of the Mother of God, but also adds thereto the strange gathering at her all-sacred burial of all the sacred apostles conveyed from every nation, the God-revealing hymns of these God-possessed ones, and the solicitous presence of the angels, and their choir, and liturgy round about her, going on before, following after, assisting, opposing, defending, being defended. They labored and chanted together to their uttermost with those who venerated that life- originating and God-receiving body, the saving balsam for our race and the boast of all creation; but they strove against and opposed with a secret hand the Jews who rose up against and attacked that body with hand and will set upon theomachy. All the while the Lord Sabaoth Himself, the Son of the Ever-Virgin, was present, into Whose hands she rendered her divinely-minded spirit, through which and with which its companion, her body, was translated into the domain of celestial and endless life, even as was and is fitting. In truth, many have been allotted divine favor and glory and power, as David says, "But to me exceedingly honorable are Thy friends, O Lord, their principalities are made exceeding strong. I will count them and they shall be multiplied more than the sand" (Ps. 138:17). And according to Solomon, "many daughters have attained wealth, many have wrought valiantly; but she doth exceed, she hath surpassed all, both men and women" (cf. Prov. 31:29). For while she alone stood between God and the whole human race, God became the Son of Man and made men sons of God; she made earth heavenly, she deified the human race, and she alone of all women was shown forth to be a mother by nature and the Mother of God transcending every law of nature, and by her ineffable childbirth-the Queen of all creation, both terrestial and celestial. Thus she exalted those under her through herself, and, showing while on earth an obedience to things heavenly rather than things earthly, she partook of more excellent deserts and of superior power, and from the ordination which she received from heaven by the Divine Spirit, she became the most sublime of the sublime and the supremely blest Queen of a blessed race.

But now the Mother of God has her dwelling in Heaven whither she was today translated, for this is meet, Heaven being a suitable place for her. She "stands at the right of the King of all clothed in a vesture wrought with gold and arrayed with divers colors" (cf. Ps. 44:9), as the psalmic prophecy says con- cerning her. By "vesture wrought with gold" understand her divinely radiant body arrayed with divers colors of every virtue. She alone in her body, glorified by God, now enjoys the celestial realm together with her Son. For, earth and grave and death did not hold forever her life-originating and God-receiving body -the dwelling more favored than Heaven and the Heaven of heavens. If, therefore, her soul, which was an abode of God's grace, ascended into Heaven when bereaved of things here below, a thing which is abundantly evident, how could it be that the body which not only received in itself the pre-eternal and only-begotten Son of God, the ever-flowing Wellspring of grace, but also manifested His Body by way of birth, should not have also been taken up into Heaven? Or, if while yet three years of age and not yet possessing that super- celestial in-dwelling, she seemed not to bear our flesh as she abode in the Holy of Holies, and after she became supremely perfect even as regards her body by such great marvels, how indeed could that body suffer corruption and turn to earth? How could such a thing be conceivable for anyone who thinks reasonably'? Hence, the body which gave birth is glorified together with what was born of it with God-befitting glory, and the "ark of holiness" (Ps. 131:8) is resurrected, after the prophetic ode, together with Christ Who formerly arose from the dead on the third day. The strips of linen and the burial clothes afford the apostles a demonstration of the Theotokos' resurrection from the dead, since they remained alone in the tomb and at the apostles' scrutiny they were found there, even as it had been with the Master. There was no necessity for her body to delay yet a little while in the earth, as was the case with her Son and God, and so it was taken up straightway from the tomb to a super-celestial realm, from whence she flashes forth most brilliant and divine illuminations and graces, irradiating earth's region; thus she is worshipped and marvelled at and hymned by all the faithful . Willing to set up an image of all goodness and beauty and to make clearly manifest His own therein to both angels and men, God fashioned a being supremely good and beautiful, uniting in her all good, seen and unseen, which when He made the world He distributed to each thing and thereby adorned all; or rather one might say, He showed her forth as a universal mixing bowl of all divine, angelic and human things good and beautiful and the supreme beauty which embellished both worlds. By her ascension now from the tomb, she is taken from the earth and attains to Heaven and this also she surpasses, uniting those on high with those below, and encompassing all with the wondrous deed wrought in her. In this manner she was in the beginning "a little lower than the angels" (Ps. 8:6), as it is said, referring to her mortality, yet this only served to magnify her pre-eminence as regards all creatures. Thus all things today fittingly gather and commune for the festival.

It was meet that she who contained Him that fills all things and who surpasses all should outstrip all and become by her virtue superior to them in the eminence of her dignity. Those things which sufficed the most excellent among men that have lived throughout the ages in order to reach such excellency, and that which all those graced of God have separately, both angels and men, she combines, and these she alone brings to fulfillment and surpasses. And this she now has beyond all: That she has become immortal after death and alone dwells together with her Son and God in her body. For this reason she pours forth from thence abundant grace upon those who honor her-for she is a receptacle of great graces-and she grants us even our ability to look towards her. Because of her goodness she lavishes sublime gifts upon us and never ceases to provide a profitable and abundant tribute in our behalf. If a man looks towards this concurrence and dispensing of every good, he will say that the Virgin is for virtue and those who live virtuously, what the sun is for perceptible light and those who live in it. But if he raises the eye of his mind to the Sun which rose for men from this Virgin in a wondrous manner, the Sun which by nature possesses all those (lualities which were added to her nature by grace, he shall straightaway call the Virgin a heaven. The excellent inheritance of every good which she has been allotted so m uch exceeds in holiness the portion of those who are divinely graced both under and above heaven as the heaven is greater than the sun and the sun is more radiant than heaven.

Who can describe in words thy divinely resplendent beauty, O Virgin Mother of God? Thoughts and words are inadequate to define thine attributes, since they surpass mind and speech. Yet it is meet to chant hymns of praise to thee, for thou art a vessel containing every grace, the fulness of all things good and beautiful, the tablet and living icon of every good and all uprightness, since thou alone hast been deemed worthy to receive the fulness of every gift of the Spirit. Thou alone didst bear in thy womb Him in Whom are found the treasuries of all these gifts and didst become a wondrous tabernacle for Him; hence thou didst depart by way of death to immortality and art translated from earth to Heaven, as is proper, so that thou mightest dwell with Him eternally in a super-celestial abode. From thence thou ever carest diligently for thine inheritance and by thine unsleeping intercessions with Him, thou showest mercy to all.

To the degree that she is closer to God than all those who have drawn nigh unto Him, by so much has the Theotokos been deemed worthy of greater audience. I do not speak of rnen alone, but also of the angelic hierarchies themselves. Isaiah writes with regard to the supreme commanders of the heavenly hosts: "And the seraphim stood round about Him" (Isaiah 6:2); but David says concerning her, "at Thy right hand stood the queen" (Ps. 44:8). Do you see the difference in position? From this comprehend also the difference in the dignity of their station. The seraphim are round about God, but the only Queen of all is near beside Him. She is both wondered at and praised by God Himself, proclaiming her, as it were, by the mighty deeds enacted with respect to Him, and saying, as it is recorded in the Song of Songs, "How fair is my companion" (cf. Song of Songs 6:4), she is more radiant than light, more arrayed with flowers than the divine gardens, more adorned than the whole world, visible and invisible. She is not merely a companion but she also stands at Cod's right hand, for where Christ sat in the heavens, that is, at the "right hand of majesty" (Heb. 1:3), there too she also takes her stand, having ascended now from earth into the heavens. Not merely does she love and is loved in return more than every other, according to the very laws of nature, but she is truly His Throne, and wherever the King sits, there His Throne is set also. And Isaiah beheld this throne amidst the choir of cherubim and called it "high" and "exalted" (Isaiah 6:1), wishing to make explicit how the station of the Mother of God far trancer Is that of the celestial hosts.

For this reason the Prophet introduces the angels themselves as glorifying the God come from her, saying, "Blessed be the glory of the L,ord from His Place" (Ezek. 3:12). Jacob the patriarch, beholding this throne by way of types (enigmata), said, "How dreadful is this Place! This is none other than the House of God, and this is the Gate of Heaven" (Gen. 28:17). But David, joining himself to the multitude of the saved, who are like the strings of a musical instrument or like differing voices from different generations made harmonious in one faith through the Ever-Virgin, sounds a most melodic strain in praise of her, saying: "I shall commemorate thy name in every generation and generation. Therefore shall peoples give praise unto thee for ever, and unto the ages of ages." Do you see how the entire creation praises the Virgin Mother, and not only in times past, but "for ever, and unto the ages of ages"? Thus it is evident that throughout the whole course of the ages, she shall never cease from benefacting all creation, and I mean not only created nature seen round about us, but also the very supreme commanders of the heavenly hosts, whose nature is immaterial and transcendent. Isaiah shows us clearly that it is only through her that they together with us both partake of and touch God, that Nature which defies touch, for he did not see the seraphim take the coal from the altar without mediation, but with tongs, by means of which the coal touched the prophetic lips and purified them (cf. Isaiah 6:6-7). Moses beheld the tongs of that great vision of Isaiah when he saw the bush aflame with fire, yet unconsumed. And who does not know that the Virgin Mother is that very bush and those very tongs, she who herself (though an archangel also assisted at the conception) conceived the Divine Fire without being consumed, Him that taketh away the sins of the world, Who through her touched mankind and by that ineffable touch and union cleansed us entirely. Therefore, she only is the frontier between created and uncreated nature, and there is no man that shall come to God except he be truly illumined through her, that Lamp truly radiant with divinity, even as the Prophet says, "God is in the midst of her, she shall not be shaken'(Ps. 45:5).

If recompense is bestowed according to the measure of love for God, and if the man who loves the Son is loved of Him and of His Father and becomes the dwelling place of Both, and They mystically abide and walk in him, as it is recorded in the Master's Gospel, who, then, will love Him more than His Mother? For, He was her only-begotten Son, and moreover she alone among women gave birth knowing no spouse, so that the love of Him that had partaken of her flesh might be shared with her twofold. And who will the only-begotten Son love more than His Mother, He that came forth from Her ineffably without a father in this last age even as He came forth from the Father without a mother before the ages'? How indeed could He that descended to fulfill the Law not multiply that honor due to His Mother over and above the ordinances of the Law?

Hence, as it was through the Theotokos alone that the Lord came to us, appeared upon earth and lived among men, being invisible to all before this time, so likewise in the endless age to come, without her mediation, every emanation of illuminating divine light, every revelation of the mysteries of the Godhead, every form of spiritual gift, will exceed the capacity of every created being. She alone has received the all-pervading fulness of Him that filleth all things, and through her all may now contain it, for she dispenses it according to the power of each, in proportion and to the degree of the purity of each. Hence she is the treasury and overseer of the riches of the Godhead. For it is an everlasting ordinance in the heavens that the inferior partake of what lies beyond being, by the mediation of the superior, and the Virgin Mother is incomparably superior to all. It is through her that as many as partake of God do partake, and as many as know God understand her to be the enclosure of the Uncontainable One, and as many as hymn God praise her together with Him. She is the cause of what came before her, the champion of what came after her and the agent of things eternal. She is the substance of the prophets, the principle of the apostles, the firm foundation of the martyrs and the premise of the teachers of the Church . She is the glory of those upon earth, the joy of celestial beings, the adornment of all creation. She is the beginning and the source and root of unutterable good things; she is the summit and consummation of everything holy.

O divine, and now heavenly, Virgin, how can I express all things which pertain to thee? How can I glorify the treasury of all glory? Merely thy memory sanctifies whoever keeps it, and a mere movement towards thee makes the mind more translucent, and thou dost exalt it straightway to the Divine. The eye of the intelfect is through thee made limpid, and through thee the spirit of a man is illumined by the sojourning of the Spirit of God, since thou hast become the steward of the treasury of divine gifts and their vault, and this, not in order to keep them for thyself, but so that thou mightest make created nature replete with grace. Indeed, the steward of those inexhaustible treasuries watches over them so that the riches may be dispensed; and what could confine that wealth which wanes not? Richly, therefore, bestow thy mercy and thy graces upon all thy people, this thine inheritance, O Lady! Dispel the perils which menace us. See how greatly we are expended by our own and by aliens, by those without and by those within. Uplift all by thy might: mollify our fellow citizens one with another and scatter those who assault us from without-like savage beasts. Measure out thy succor and healing in proportion to our passions, apportioning abundant grace to our souls and bodies, s fficient for every necessity. And although we may prove incapable of containing thy bounties, augment our capacity and in this manner bestow them upon us, so that being both saved and fortified by thy grace, we may glorify the pre-eternal Word Who was incarnate of thee for our sakes, together with His unoriginate Father and the life-creating Spirit, now and ever and unto the endless ages. Amen.

Η ΜΗΤΕΡΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΕΤΕΣΤΗ ΠΡΟΣ ΑΥΤΗΝ...

Λόγος στην Κοίμηση της Θεοτόκου 

Αγίου Θεοδώρου του Στουδίτη



Τώρα λοιπόν, ενώ έκλεισε τους αισθητούς οφθαλμούς η Θεοτόκος, υψώνει για χάρη μας τους νοητούς, σαν λαμπρούς και μεγάλους φωστήρες που ποτέ ως τώρα δεν βασίλεψαν, για να αγρυπνούν και να εξιλεώνουν τον Θεό υπέρ της σωτηρίας του κόσμου. Τώρα, ενώ στα θεοκίνητα χείλη της σίγησε ο έναρθρος λόγος, αείλαλο ανοίγει το πρεσβευτικό της στόμα υπέρ όλου του γένους. Τώρα, ενώ συνέστειλε τις σωματικές και θεοφόρες της παλάμες, τις υψώνει άφθαρτες προς το Δεσπότη υπέρ ολόκληρης της οικουμένης. Τώρα, ενώ μας απέκρυψε τα ηλιοειδή και φυσικά χαρακτηριστικά της, ακτινοβολεί διά μέσου της σκιαγραφίας της εικόνας της και την παρέχει στο λαό προς ασπασμό ευεργετικό και σχετική προσκύνηση, είτε το θέλουν οι αιρετικοί είτε όχι. Ενώ λοιπόν πέταξε επάνω η πάναγνη περιστερά, δεν παύει να φυλάττει τα κάτω. Ενώ εξήλθε του σώματος, με το πνεύμα της είναι μαζί μας. Ενώ οδηγήθηκε στους ουρανούς, εξοστρακίζει από ανάμεσα μας τους δαίμονες μεσιτεύοντας προς τον Κύριο.

Κάποτε, μέσω της προμήτορος Εύας ο θάνατος εισήλθε και κυρίευσε τον κόσμο· τώρα όμως συναντώντας την μακάρια θυγατέρα εκείνης αποκρούστηκε και κατανικήθηκε από το ίδιο εκείνο μέρος απ’ όπου του είχε δοθεί η εξουσία. Ας χαρεί λοιπόν το γυναικείο φύλο, που αντί ντροπής αποκομίζει δόξα. Ας χαρεί και η Εύα, διότι δεν είναι πια καταραμένη, αλλά έχει να επιδείξει απόγονο της ευλογημένο την Μαρία. Ας σκιρτήσει η κτίση ολόκληρη, καθώς αντλεί μυστικά τα νάματα της αφθαρσίας από την παρθενική πηγή και απαλλάσσεται έτσι από την θανατηφόρα δίψα.

Τέτοια είναι η εορτή που έχουμε σήμερα. Τόσο μεγάλα είναι τα γεγονότα που υμνολογούμε. Αυτά μας χαρίζει η χριστοανθής ρίζα του Ιεσσαί, η ιερόβλαστη ράβδος του Ααρών, ο νοητός παράδεισος του ξύλου της ζωής, ο έμψυχος λειμώνας των παρθενικών αρωμάτων, το ανθισμένο θεογεώργητο αμπέλι του ώριμου και ζωογόνου σταφυλιού, ο υψηλός και επηρμένος χερουβικός θρόνος του Παμβασιλέα, ο οίκος ο γεμάτος από τη δόξα Κυρίου, το άγιο καταπέτασμα του Χριστού, ο φωτεινότατος τόπος της ανατολής, αυτά μας χαρίζει, καθώς κοιμήθηκε σήμερα ειρηνικά και δίκαια. Λέω κοιμήθηκε, όχι όμως και πέθανε. Πέρασε από την γη στον ουρανό, όμως δεν εγκατέλειψε την υπεράσπιση του ανθρώπινου γένους.

Με ποια λόγια λοιπόν να παραστήσουμε το μυστήριο σου; Αδυνατούμε να το σκεφθούμε· είμαστε ασθενείς για να το εκφράσουμε· μας πιάνει ίλιγγος να το περιγράψουμε. Διότι είναι παράξενο και υψηλό και ανώτερο για κάθε διάνοια. Δεν σχετίζεται και δεν ταιριάζει με κάτι άλλο, όπως συμβαίνει με τα υπόλοιπα πράγματα, έτσι ώστε να είμαστε σε θέση να δώσουμε πρόχειρα τις αποδείξεις από τα γύρω μας πράγματα. Αντίθετα, από τα υπερβατικά και ανώτερα μας κατανοούμε με ευλάβεια όσα αναφέρονται σε σένα, και σε σένα μόνη παραδίδουμε τα υπέρ άνθρωπο. Διότι άλλαξες τη φύση κατά την άρρητη γέννηση. Που άλλου άκουσε κανείς παρθένο να συλλαμβάνει ασπόρως! Ω θαύμα! Τη μητέρα και λεχώνα τη βλέπουμε άφθορη παρθένο, επειδή Θεός ήταν αυτό που γέννησε. Το ίδιο λοιπόν και στη ζωηφόρο κοίμησή σου: με το να είσαι διαφορετική από τους υπολοίπους, μόνη εσύ κατέχεις δικαιολογημένα την αφθαρσία και των δύο (ψυχής δηλ. και σώματος).

Ας μας αφηγηθεί όμως η Σιών τα παράδοξα εκείνης της ημέρας. Είχε λοιπόν συμπληρωθεί το όριο της ζωής. Είχε φθάσει η ώρα του θανάτου. Προγνώρισε σαν μητέρα Θεού η Παναγία τον καιρό της μεταστάσεως. Όταν λοιπόν τα αισθάνθηκε αυτά και τα κατάλαβε, τι μας λέει η παράδοση πως προσευχόταν και παρακαλούσε;

«Έφθασε η ήμερα της εξόδου μου· έφθασε ο χρόνος της εκδημίας μου προς εσένα. Ας παρευρεθούν εδώ αυτοί που θα υπηρετήσουν στον ενταφιασμό μου, Δέσποτα· είθε να σταθούν στο προσκέφαλό μου οι λειτουργοί που θα τελέσουν την κηδεία μου. Και στα μεν χέρια σου να αφήσω το πνεύμα μου, στα δε χέρια των μαθητών σου, για να το ενταφιάσουν, το άψαυστο και θεοδόχο σώμα μου, από όπου ανέτειλες εσύ η αθανασία. Ας παρασταθούν κοντά μου να μου δώσουν χαρά αυτοί που βρίσκονται διεσπαρμένοι στα πέρατα της γης, οι κήρυκες και υπηρέτες του ευαγγελίου σου. Κι αν εσύ ευδόκησες να μετατεθεί ζωντανός ακόμη ο δίκαιος Ενώχ στον ουρανό, γιατί έτσι έπρεπε, και ο Θεσβίτης Ηλίας φανερά να ανυψωθεί με πύρινο άρμα προς άγνωστες χώρες, για να αναμένουν και οι δύο το χρόνο της φρικτής και παμφώτεινης δευτέρας παρουσίας σου, και αν πάλι για μια ανάγκη του Δανιήλ θαυματούργησες, ώστε μέσα σε μια στιγμή ο προφήτης Αββακούμ να μεταφερθεί από την Ιερουσαλήμ στη Βαβυλώνα και πάλι να επιστρέψει, τότε τι σου είναι αδύνατο και μόνο αν το θέλησεις;»

Αυτά μόλις είπε η πανύμνητος, να που κατέφθασε και η δωδεκάδα των αποστόλων, από διαφορετική κατεύθυνση ο καθένας, σαν σύννεφα σπρωγμένα από τις πτέρυγες του Πνεύματος, που ήλθαν και στάθηκαν κοντά στη νεφέλη του φωτός. Τί λέγει λοιπόν εκείνη που έχει τα θεϊκά, τα πολλά, τα μεγάλα ονόματα, φέρνοντας, καθώς ήταν ξαπλωμένη, ένα γύρο το βλέμμα της και αντικρίζοντας αυτούς που ζητούσε;

«Ας αγαλλιάσει η ψυχή μου για τον Κύριο και αυτό θα γίνει για μένα ευφροσύνη και αίνεση και μεγαλείο εκ μέρους όλων των εθνών της γης. Διότι μου συγκέντρωσε τα θεμέλια της Εκκλησίας, μου συνάθροισε τους άρχοντες της οικουμένης, τους θαυμαστούς υπηρέτες της κηδείας μου. (Ω μεγαλοφυές θαύμα! Ω έργο μητρικής αφοσιώσεως προς τον υιό! Ω δώρο υιικής σχέσεως προς τη μητέρα!). Σαν άλλος ουρανός μου φάνηκε το δωμάτιο, με το να περικλείει μέσα του τους φωστήρες του κόσμου. Ναός Κυρίου φάνηκε η οροφή, που έφερε κοντά μου τους θείους μύστες και Ιερουργούς. Δεν θα μελετήσει πια η συμμορία των Ιουδαίων να πραγματοποιήσει τον εναντίον μου παραλογισμό. Δεν θα οπλίσει πια εναντίον μου το θρασύ του χέρι, για να με φονεύσει το συνέδριο των ιερέων. (Διότι κάποτε το είχαν σχεδιάσει και , μαζί με τον Υιό, θα φόνευαν οι αιμοχαρείς και τη Μητέρα, αλλά απέτυχαν στο σκοπό τους, γιατί τους εμπόδισε άνωθεν η θεία πρόνοια). Μεταβιβάζομαι σε τόπους κατοικίας απαραβίαστους, όπου δεν μπορεί ο εχθρός να εισαγάγει τις παγίδες της κακίας· όπου θα μπορώ να αντικρύσω την τερπνότητα του Κυρίου και να επισκεφθώ το Ναό, εγώ ο παμφώτεινος ναός Του». Και τί είπαν τότε προς αυτήν οι μακάριοι απόστολοι με λόγια είτε δικά τους είτε διαλεγμένα από τα στόματα των προφητών;

«Χαίρε κλίμαξ, που στηρίζεσαι στη γη και φτάνεις στον ουρανό, μέσω της οποίας έγινε η κάθοδος σε μας και η άνοδος προς τους ουρανούς του Κυρίου, κατά το μεγάλο πατριάρχη Ιακώβ».

Χαίρε βάτε με την τόσο παράδοξη μορφή, από την οποία εμφανίστηκε άγγελος Κυρίου σε μορφή πύρινης φλόγας και την οποία ενώ η φωτιά έκαιγε, δεν την κατέκαιε, κατά το μεγάλο θεόπτη Μωϋσή.

Χαίρε ο θεοδέγμων πόκος, από τον όποιο στράγγισε η ουράνια δρόσος, μία λεκάνη γεμάτη νερό, κατά τον θαυμασιώτατο Γεδεών.

Χαίρε πόλις του βασιλέως του μεγάλου, την οποία θαυμάζουν και μεγαλύνουν οι βασιλείς μαζί με τον ασματογράφο Δαυίδ.

Χαίρε η νοητή Βηθλεέμ, ο οίκος του Εφραθά, απ’ όπου εξήλθε ο βασιλιάς της δόξας, για να καταστεί άρχοντας στο λαό του Ισραήλ, του οποίου «αι έξοδοι απ’ αρχής εξ ήμερων αιώνος», όπως λέει ο Μιχαίας ο θειότατος.

Χαίρε το κατάσκιο παρθενικό όρος, από το οποίο εμφανίστηκε ο άγιος του Ισραήλ, κατά τον θεόφωνο Αββακούμ.

Χαίρε λυχνία ολόχρυση και φωτοφόρε, από την οποία έλαμψε στους «εν σκότει και σκιά θανάτου καθήμενους» το απρόσιτο φως της Θεότητος, κατά τη ρήση του θεσπέσιου Ζαχαρία.

Χαίρε το παγκόσμιο ιλαστήριο των ανθρώπων , διά του οποίου σε ανατολή και δύση δοξάζεται στα έθνη το όνομα του Κυρίου και παντού προσφέρεται θυμίαμα στο όνομά Του κατά τον αγιότατο Μαλαχία.

Χαίρε νεφέλη ανάλαφρη, πάνω στην οποία κάθισε ο Κύριος κατά τον ιεροφωνότατο Ησαΐα.

Χαῖρε η ιερά βίβλος των προσταγμάτων του Κυρίου και ο νεοχάρακτος νόμος της Χάριτος, χάριν της οποίας μας έγιναν γνωστά όσα αρέσουν στον Θεό, κατά τον πολυθρήνητο Ιερεμία.

Χαίρε η κλεισμένη πύλη, διά της οποίας ο Κύριος και Θεός του Ισραήλ εισήλθε και εξήλθε κατά τον μεγάλο θεόπτη Ιεζεκιήλ .

Χαίρε το αλατόμητο από χέρι ανθρώπου και υψηλότατο όρος, από το οποίο αποκόπηκε ο ακρογωνιαίος λίθος, κατά τον θεολογικότατο Δανιήλ.

Και ποιος νους να χωρέσει ή ποιος λόγος να αφηγηθεί όσα εκεί έψαλλαν, όσα είπαν, όσα μακάρισαν οι θεολόγοι; Όταν λοιπόν ιερούργησαν ιερώς όσα ταίριαζε και επιτέλεσαν τα άγια αγίως, να που έφθασε και ο Κύριος με τη δόξα της δυνάμεως του και όλη τη στρατιά του ουρανού. Και αόρατα μεν λειτουργούσαν οι ασώματοι, σωματικά δε γίνονταν υμνωδοί της θείας μεγαλειότητας οι απόστολοι. Σύμμεικτη ήταν, αδελφοί μου, η πανήγυρις και ο χορός ουράνιος μαζί και επίγειος — κι ας μη ξενίσει ο λόγος μου καθώς σκιαγραφεί τα θεοπρεπή γεγονότα —αποτελούμενος από Αγγέλους, Αρχαγγέλους, Κυριότητες, Θρόνους, Αρχές, Εξουσίες, Δυνάμεις, τις Χερουβικές και Σεραφικές, αποστόλους, μάρτυρες, δικαίους, άλλους να προτρέχουν, άλλους να προϋπαντούν, άλλους να ηγούνται, άλλους να προηγούνται, άλλους να ακολουθούν και άλλους να παρακολουθούν, και όλους να φωνάζουν χαρμόσυνα με ένα στόμα: «Άσατε τω Κυρίω», «αινέσατε τον Κύριον», «ευλογημένος Κύριος επί δίκαιον όρος το άγιον αυτού» και «ανυψωθήτω ο ουρανός εις το μετέωρον». Ποιος λοιπόν άκουσε ποτέ στον αιώνα τέτοιο εξόδιο, φιλόχριστοι αδελφοί; Ποιος γνώρισε την προπομπή μιας τέτοιας κηδείας; Ποιος κατάλαβε ποτέ μέχρι τώρα τέτοια μετάβαση, σαν κι αυτή που αξιώθηκε η Μητέρα του Κυρίου μου; Και δεν είναι παράξενο. Γιατί ακριβώς και κανένας δεν φάνηκε ποτέ υπέρτερος από αυτήν, που είναι μεγαλύτερη από όλους τους ανθρώπους.

Φρίττει το πνεύμα μου, ω Παρθένε, καθώς βάζω στο μυαλό μου το μεγαλείο της μεταστάσεώς σου. Μένει έκπληκτος ο νους μου, καθώς αναλογίζομαι το θαύμα της κοιμήσεως σου. Δένεται η γλώσσα μου, καθώς πάει να διηγηθεί το μυστήριο της παλινζωΐας σου. Διότι ποιος είναι εκείνος που θα μπορούσε επάξια «να κάνει γνωστούς όλους τους ύμνους σου» ή «να εξιστορήσει όλα τα θαυμάσια σου»; Ποιος νους υψηγόρος θα ρητορεύσει, ποιά γλώσσα μεγαλόστομη θα μιλήσει, θα έξαγγείλει και θα παραστήσει τα κατά σε, θα αποδώσει τα λόγια σου ή θα σταθεί αντάξια των δικών σου θαυμάσιων, τελετών, πανηγύρεων, εορτών, διηγήσεων, εγκωμίων; Γι’ αυτό και επί του παρόντος μυστηρίου η γλώσσα μας αποδεικνύεται αδύνατη, άτονη, αποτυχημένη, αποδοκιμασμένη. Διότι πράγματι υπερέχεις, υπερβάλλεις, υπερτερείς ασυγκρίτως, σε ύψος και μέγεθος από τον ανώτατο ουρανό· σε λαμπρότητα αγνείας, από το ηλιακό φως- σε απόκτηση παρρησίας, από το αγγελικό αξίωμα κάθε άυλης και λογικής υπάρξεως των νοητών και νοερών δυνάμεων.

Αλλά τί επίσημη και λαμπρή— με αγαλλίαση το λέω—η πανήγυρίς σου! Πόσο σημειοφόρος και θαυματουργική η μετάστασή σου! Πόσο ζωοπάροχος και αφθαρτοδώρητος ο ενταφιασμός σου, μητέρα του φωτός! Τώρα όμως που πέρασες τα σύννεφα και ανέβηκες στον ουρανό και μπήκες στα άγια των αγίων «εν φωνή αγαλλιάσεως και εξομολογήσεως», αξίωσε, Θεοτόκε, να ευλογήσεις πλούσια τα πέρατα της οικουμένης. Με τις πρεσβείες σου κάνε εύκρατους τους καιρούς- χάριζε τη βροχή στην ώρα της· κατεύθυνε σωστά τους ανέμους· κάνε τη γη να καρποφορεί· δώρισε την ειρήνη στην Εκκλησία· κράτυνε την Ορθοδοξία· φύλαγε την βασιλεία· απόκρουε τις επιθέσεις των βαρβάρων σκέπαζε ολόκληρο το γένος των Χριστιανών τέλος δε συγχώρησε και τη δική μου τόλμη. Διότι δικός σου είναι αυτός ο λόγος, Μητέρα του Θεού, και συ προφήτευσες μελωδικά εκείνο που θα γινόταν: «Διότι να που από τώρα, είπες, θα με μακαρίζουν όλες οι γενεές» (Λουκ. α’ 48). Επειδή λοιπόν δεν είναι δυνατόν να αποδειχθεί ψευδής ο θειος σου λόγος, δέξου κι από μένα τον ανάξιο δούλο σου, αυτή την κατά δύναμη προσφώνηση και «δος μου πάλι την αγαλλίαση που μου χαρίζει, η σωστική σου βοήθεια» (Ψαλμ. 50,14). Με τη δύναμη των πρεσβειών σου στήριξε με μαζί με το συγγενή μου και πνευματικό πατέρα μου και με το ποίμνιο που μου έχουν εμπιστευθεί- εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίον ανήκει η δόξα και η τιμή και το κράτος μαζί με τον παντοκράτορα Πατέρα και το ζωοποιό Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.